Giới thiệu
Những hình ảnh trong giấc mơ liên quan đến mùi hôi hoặc mùi khó chịu thường khuấy động phản ứng cảm xúc mạnh. Đối với người Kitô hữu, những giấc mơ như vậy có thể nảy sinh câu hỏi về ý nghĩa thuộc linh: chúng chỉ đơn giản là não bộ xử lý đời sống hằng ngày, hay có thể mang ý nghĩa biểu tượng bắt nguồn từ hình ảnh Kinh Thánh? Cần khởi đầu bằng một lời cảnh giác: Kinh Thánh không phải là một cuốn tự điển giấc mơ. Kinh Thánh không cung cấp một mã một‑một cho mọi biểu tượng trong giấc mơ. Tuy nhiên, Kinh Thánh phát triển những khung biểu tượng—dùng mùi hương, suy tàn, hy lễ và sự thanh sạch—giúp tín hữu suy nghĩ một cách thần học về những hình ảnh ấy. Những suy niệm dưới đây nhắm tới việc dựa trên những mô thức Kinh Thánh ấy để gợi ý những cách trung thành và thận trọng để giải nghĩa một giấc mơ có mùi hôi.
Biểu tượng trong Kinh Thánh
Mùi hương trong Kinh Thánh mang sức nặng biểu tượng lớn. Kinh Thánh dùng ngôn ngữ mùi hương cả tích cực lẫn tiêu cực để biểu thị điều được chấp nhận hay điều xúc phạm trước mặt Chúa. Ngôn ngữ hy lễ liên tục mô tả các vật dâng như một mùi thơm dễ chịu đối với Chúa, gắn mối liên hệ giữa mùi hương và sự thờ phượng được Chúa chấp nhận. Đồng thời, Kinh Thánh tương phản những mùi hương dễ chịu với điều gây phẫn nộ, liên kết sự suy đồi đạo đức hay thuộc linh với một thứ mùi hôi.
Ðức Giê-hô-va hưởng lấy mùi thơm và nghĩ thầm rằng: Ta chẳng vì loài người mà rủa sả đất nữa, vì tâm tánh loài người vẫn xấu xa từ khi còn tuổi trẻ; ta cũng sẽ chẳng hành các vật sống như ta đã làm.
Người sẽ lấy nước rửa bộ lòng và giò, rồi thấy tế lễ đem hết mọi phần xông nơi bàn thờ; ấy là của lễ thiêu, tức một của lễ dùng lữa dâng lên, có mùi thơm cho Ðức Giê-hô-va.
Vì chúng tôi ở trước mặt Ðức Chúa Trời là mùi thơm của Ðấng Christ, ở giữa kẻ được cứu, và ở giữa kẻ bị hư mất;
hãy bước đi trong sự yêu thương, cũng như Ðấng Christ đã yêu thương anh em, và vì chúng ta phó chính mình Ngài cho Ðức Chúa Trời làm của dâng và của tế lễ, như một thức hương có mùi thơm.
Vậy, hỡi anh em, tôi lấy sự thương xót của Ðức Chúa Trời khuyên anh em dâng thân thể mình làm của lễ sống và thánh, đẹp lòng Ðức Chúa Trời, ấy là sự thờ phượng phải lẽ của anh em.
Những đoạn này cho thấy hình ảnh về mùi hương hoạt động mang ý nghĩa thần học: nó có thể biểu thị sự chấp nhận của Đức Chúa khi liên kết với thánh khiết và vâng phục, và nó có thể hoạt động như phép ẩn dụ để mô tả điều ngược lại—điều gớm ghiếc trước Đức Chúa—khi liên quan đến tội lỗi hoặc sự ô uế thuộc linh. Sự tương phản giữa một “mùi thơm dễ chịu” và điều gây phẫn nộ giúp hình thành một ngôn ngữ Kinh Thánh để suy nghĩ về một giấc mơ trong đó một mùi hôi xuất hiện.
Giấc mơ trong truyền thống Kinh Thánh
Kinh Thánh ghi lại nhiều giấc mơ và xử lý chúng với sự phân định. Một số giấc mơ trong Kinh Thánh là phương tiện mặc khải hoặc hướng dẫn, trong khi những giấc mơ khác phản ánh cảm xúc con người, sự tiên tri, hoặc bài học đạo đức. Truyền thống Kinh Thánh khuyến khích thái độ khiêm nhường về giấc mơ: chúng có thể có ý nghĩa, nhưng đòi hỏi phải được giải thích dưới quyền uy của Lời Chúa và sự phân định cộng đồng thay vì suy đoán riêng tư.
Giô-sép có nằm chiêm bao, thuật lại cho các anh mình nghe; họ càng thêm ganh ghét nữa.
Các tín hữu được khuyến khích thử nghiệm và giải nghĩa thị kiến và giấc mơ trong cộng đoàn đức tin, dựa trên Kinh Thánh và được dẫn dắt bởi cầu nguyện. Giấc mơ có thể chỉ tới những thực tại thuộc linh, nhưng chúng cũng có thể bị định hình bởi trạng thái thể lý, nỗi sợ, hoặc những trải nghiệm gần đây. Thần học Kitô kêu gọi sự phân định thận trọng lấy Kinh Thánh làm trung tâm hơn là cho rằng mọi giấc mơ đều là thông điệp trực tiếp từ Đức Chúa.
Những cách giải thích Kinh Thánh có thể cho giấc mơ
Dưới đây là vài khả thể thần học về cách một giấc mơ có mùi hôi có thể được hiểu trong khung Kinh Thánh. Chúng được đưa ra như những lựa chọn giải nghĩa, không phải như những điều chắc chắn hay tiên tri.
1) Biểu tượng của sự suy đồi tinh thần hoặc tội chưa ăn năn
Một cách sử dụng hình ảnh gây phản cảm trong Kinh Thánh là để mô tả tác động ô uế của tội. Một mùi hôi trong giấc mơ có thể hoạt động như một biểu tượng đại diện cho cảm giác tội lỗi, tội ẩn giấu, hoặc cảm giác rằng có điều gì đó trong đời cần được thanh tẩy. Trong Kinh Thánh, nhu cầu thanh tẩy nội tâm được đáp lại bằng sự xưng tội và ân điển tẩy sạch của Đức Chúa.
Chúng tôi hết thảy đã trở nên như vật ô uế, mọi việc công bình của chúng tôi như áo nhớp; chúng tôi thảy đều héo như lá, và tội ác chúng tôi như gió đùa mình đi.
Còn nếu chúng ta xưng tội mình, thì Ngài là thành tín công bình để tha tội cho chúng ta, và làm cho chúng ta sạch mọi điều gian ác.
Nếu cách hiểu này phù hợp, phản ứng thuộc linh thích hợp là ăn năn, xưng tội và dựa vào công trình tẩy sạch của Đức Kitô thay vì lo lắng vì bản thân giấc mơ.
2) Lời gọi ăn năn hoặc sắp xếp lại đời sống đạo đức
Đôi khi các hình ảnh gây phản cảm trong Kinh Thánh kêu gọi con người thay đổi lối sống của họ. Một mùi hôi có thể là tín hiệu đánh thức—một cách viết tắt thần học cho những hành vi, mối quan hệ, hoặc khuôn mẫu gây xúc phạm Đức Chúa và cần được cải sửa. Mô thức Kinh Thánh cho phản ứng bao gồm nhận biết, ăn năn, và quay về các đường lối của Chúa.
Người nào giấu tội lỗi mình sẽ không được may mắn; Nhưng ai xưng nó ra và lìa bỏ nó sẽ được thương xót.
Vì sự buồn rầu theo ý Ðức Chúa Trời sanh ra sự hối cải, và sự hối cải dẫn đến sự rỗi linh hồn; về sự đó người ta chẳng hề ăn năn, còn sự buồn rầu theo thế gian sanh ra sự chết.
Khả thể này nhấn mạnh mục đích nhân từ của Đức Chúa: lời nhắc không nhằm chủ yếu để làm kinh hãi mà là để phục hồi.
3) Lời nhắc về sự phàm tục và thực tế của sự suy tàn
Ngôn ngữ Kinh Thánh về sự suy tàn, cái chết, và bản chất tạm thời của thế gian có thể dùng hình ảnh khó chịu để nhắc nhở tín hữu về sự yếu đuối của con người. Một giấc mơ có mùi hôi có thể là hình ảnh nhắc nhớ về sự phàm tử, sự đổ vỡ của tạo vật, hoặc hậu quả của tội lỗi trong một thế giới sa ngã. Những chủ đề đó hướng tín hữu tới hy vọng về cứu chuộc và lời hứa đổi mới trọn vẹn hơn là tuyệt vọng.
Theo như đã định cho loài người phải chết một lần, rồi chịu phán xét,
Psalm 51:10
4) Nguyên nhân tự nhiên hoặc thể lý (Ghi chú ngắn, riêng biệt)
Trong khi trọng tâm ở đây là thần học, thận trọng đòi hỏi phải thừa nhận rằng giấc mơ thường phản ánh cảm giác thể xác, trải nghiệm gần đây, hoặc các yếu tố môi trường. Bệnh tật, thuốc men, chế độ ăn, hoặc một mùi thực sự gặp phải khi đang ngủ có thể tạo nên hình ảnh giấc mơ sống động. Lời giải thích này mang tính thực dụng và không thuộc về tâm linh; nó nên được cân nhắc ngắn gọn và không được dùng để bác bỏ mọi ý nghĩa thuộc linh có thể.
Suy ngẫm mục vụ và phân định
Phản ứng Kitô hữu đối với một giấc mơ gây bối rối nên mang tính mục vụ, có nền tảng và thuộc linh hơn là báo động. Các bước thực tế bao gồm suy ngẫm trong sự cầu nguyện, đọc Kinh Thánh, và tìm sự khuyên dạy của những tín hữu chín chắn hoặc lãnh đạo mục vụ. Kinh Thánh kêu gọi tín hữu xin Chúa ban khôn ngoan, dựa vào Lời như ánh sáng cho việc giải thích, và thử mọi ấn tượng theo chân lý của Đức Kitô.
Ví bằng trong anh em có kẻ kém khôn ngoan, hãy cầu xin Ðức Chúa Trời, là Ðấng ban cho mọi người cách rộng rãi, không trách móc ai, thì kẻ ấy sẽ được ban cho.
Psalm 119:105
Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Ðức Chúa Trời chăng; vì có nhiều tiên tri giả đã hiện ra trong thiên hạ.
Chớ lo phiền chi hết, nhưng trong mọi sự hãy dùng lời cầu nguyện, nài xin, và sự tạ ơn và trình các sự cầu xin của mình cho Ðức Chúa Trời.
Các bước thực tế cho đời sống Kitô: cầu nguyện xin nhận biết và thái độ khiêm nhường, rà soát đời sống để tìm các khu vực cần ăn năn, đắm mình trong Kinh Thánh chỉ về sự tha thứ và đổi mới, và tham khảo các lãnh đạo tinh thần đáng tin cậy để có góc nhìn. Sự phân định nên ưu tiên Lời đã mặc khải của Đức Chúa và trái của Thánh Linh làm thước đo cho bất kỳ cách giải thích nào.
Kết luận
Một giấc mơ có mùi hôi có thể gây bối rối, nhưng thần học Kitô hữu cung cấp những cách kiên nhẫn và lấy Kinh Thánh làm trung tâm để suy nghĩ về những hình ảnh như vậy. Hình ảnh mùi hương trong Kinh Thánh vừa dùng để mô tả điều làm đẹp lòng Chúa vừa để mô tả điều xúc phạm Ngài; giấc mơ phải được giải thích với thái độ khiêm nhường, được thử thách qua Kinh Thánh, và lọc qua sự phân định trong cộng đoàn cầu nguyện. Dù giấc mơ chỉ ra tội cần xưng tội, là lời kêu gọi sắp xếp lại đạo đức, là lời nhắc về sự yếu đuối của con người, hay chỉ đơn giản là nguyên nhân thể lý, phản ứng Kitô hữu đều như nhau: quay về nơi Đức Kitô để được tẩy sạch, tìm khôn ngoan trong Kinh Thánh, và theo đuổi sự trách nhiệm trong cộng đoàn trung thành. Trong tư thế ấy, những giấc mơ gây bối rối trở thành cơ hội để nhạy bén thuộc linh hơn thay vì nguồn gốc của sợ hãi.